İLHAN BERK
1918 – 2008

Cumhuriyet dönemi Türk şiirinin öncü isimlerinden İlhan Berk (asıl adıyla Emrullah İlhan Birsen), şiir başta olmak üzere otobiyografi, deneme, söyleşi ve çeviri alanlarında çok sayıda eser vermiş; şair, yazar, öğretmen ve çevirmendir. Behçet Necatigil’in tanımıyla “şiirimizin uç beyi” olarak anılan Berk, İkinci Yeni şiir hareketinin en önemli temsilcilerindendir.

Eğitim hayatına Manisa’da başlayan İlhan Berk, parasız yatılı olarak Balıkesir Necatibey Öğretmen Okulu’nu bitirmiş, yükseköğrenimini ise Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Fransızca Bölümü’nde tamamlamıştır. Edebiyata ilgisi ilkokul yıllarında başlamış, bu dönemde okul gazetesi çıkarmıştır. İlk kitabı yayımlandığında henüz 17 yaşındadır.

Öğretmenlik ve çevirmenlik yapan Berk, aynı zamanda resimle de yakından ilgilenmiş; sanat yaşamını farklı disiplinlerle zenginleştirmiştir. Sürekli yeniliği ve değişimi arayan şair, Batı edebiyatını yakından takip etmiş, üretkenliğiyle edebiyatımıza 40’tan fazla yayımlanmış kitap kazandırmıştır.

Yaşamı boyunca birçok ödüle değer görülen İlhan Berk, 2008 yılında Bodrum’da hayata veda etmiştir. Manisa’da başlayan yolculuğu, onu Türk şiirinin en özgün ve etkili seslerinden biri hâline getirmiştir.

İlhan Berk’in, 4–8 Eylül 1922’de Yunan ve Ermeni işgali sırasında yakılan Manisa’ya tanıklığını anlattığı şiir:

1919

Ben dünyaya bir idare lambası altında geldim

Yeryüzü Birinci Dünya Harbi'ni yaşıyordu

Başımın üstünde mendil boyunda bulutlar vardı

Yunan Harbi'nde yanan şehirlerimizi bir dağdan seyrettim

O çadır çadır insanları askerleri esirleri

Arkalarında bir gömlekle kaçan halkımızı

İlk topu ilk tayyareyi gördüm

Anam kardeşim ve ben ayaktaydık

Kapanık dükkânlarıyla çarşılarımıza yağmur yağıyordu

Her sınıf insanıyla şehrim dağlara taşınmıştı

O yangından nehirlerimiz dağlarımız ve çeşmelerimiz kurtuldular

Yanmış ve yakılmış şehrimize bir akşamüzeri askerlerimiz girdi

Kursaklarında bir parça ekmekle insanlar ayaktaydı

O gün dünyayı ve insanları tanıdım

O gün ayağımın dibindeki şehirden ağlamayı öğrendim

İlhan Berk – İstanbul Kitabı’ndan